Sau sầu riêng, một 'siêu thực phẩm' của Việt Nam đang thu nghìn tỷ nhờ Trung Quốc: thuế xuất khẩu 0%, lợi nhuận cao gấp 8 lần trồng cao su

[TIN MỚI](javascript:; "TIN MỚI")  Thị trường xuất khẩu chuối của Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tích cực khi nhu cầu tại Trung Quốc và nhiều nước châu Á duy trì ở mức cao, trong khi các doanh nghiệp lớn tiếp tục tăng đầu tư vào vùng trồng. Theo tính toán từ số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam trong quý II/2026 đạt 2,18 tỷ USD, tăng 43% so với quý I và tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là quý thứ 4 liên tiếp kim ngạch rau quả tăng so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu chuối đạt 121,5 triệu USD trong quý II, tăng 18,5% so với quý I và tăng 15,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Chuối hiện là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ 2 trong nhóm trái cây chủ lực, chỉ sau sầu riêng, với thị phần khoảng 8%, tăng từ mức 5,4% cùng kỳ năm trước. Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu chuối của Việt Nam đạt 257,1 triệu USD tương đương khoảng 6.700 tỷ đồng. Đà tăng trưởng được hỗ trợ bởi nhu cầu ổn định từ Trung Quốc và các thị trường châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc,... Chuối Việt Nam có lợi thế về khoảng cách địa lý, giúp thời gian vận chuyển ngắn và chi phí logistics thấp hơn so với một số nguồn cung lớn như Philippines hay Ecuador. Bên cạnh đó, việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với chuối tươi xuất khẩu chính ngạch vào tháng 11/2022 đã mở thêm dư địa cho loại trái cây này tại thị trường tỷ dân. Theo đó, chuối Việt Nam được hưởng điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, trong đó có việc được miễn thuế nhập khẩu theo chính sách áp dụng đối với hàng hóa đáp ứng quy định. Trung Quốc hiện là một trong những động lực quan trọng đối với xuất khẩu chuối của Việt Nam. Quốc gia này nhập khẩu gần 1 tỷ USD chuối mỗi năm và là một trong những thị trường chuối lớn nhất thế giới. Loại trái cây này được sử dụng phổ biến trong tiêu dùng hàng ngày, đồng thời là nguyên liệu cho nhiều sản phẩm chế biến như bánh, mứt và đồ ăn nhẹ. Tại thị trường Trung Quốc, một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đang phát triển các sản phẩm theo hướng nâng cấp quy cách đóng gói. Chẳng hạn, thương hiệu Pleiku Sweet của Hoàng Anh Gia Lai được đóng gói theo tiêu chuẩn Nhật Bản, với quy cách 3–4 quả mỗi túi, hướng tới phân khúc chuối có chất lượng và mẫu mã đồng đều. Ở trong nước, chuối cũng là một trong những cây ăn quả có diện tích lớn. Việt Nam hiện có khoảng 160.000 ha trồng chuối, sản lượng gần 2,5 triệu tấn mỗi năm. Đồng Nai được xem là một trong những vùng trồng chuối xuất khẩu lớn, chiếm hơn 70% diện tích chuối của khu vực Đông Nam Bộ. Triển vọng thị trường cũng đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp mở rộng quy mô vùng trồng. Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2026, ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT THACO, cho biết doanh nghiệp đang quản lý khoảng 95.000 ha đất nông nghiệp, trong đó đã phát triển 14.500 ha chuối. Theo kế hoạch, đến năm 2028, diện tích chuối của THACO dự kiến tăng lên khoảng 25.000 ha. Trong khi đó, Hoàng Anh Gia Lai hiện có khoảng 7.000 ha chuối tại Lào và Campuchia, song chưa có kế hoạch mở rộng thêm trong năm 2026. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) cũng tham gia phát triển chuối xuất khẩu. Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2025, doanh nghiệp cho biết đã phát triển gần 1.400 ha chuối. Đến cuối tháng 10, GVR có 12 đơn vị triển khai chuyển đổi đất sang nông nghiệp công nghệ cao với tổng diện tích 1.687 ha, trong đó chuối xuất khẩu chiếm 1.368 ha tại 8 đơn vị. Đáng chú ý, một số doanh nghiệp cao su đang tính toán chuyển đổi một phần diện tích sang cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn. Tại một hội thảo do CTCP Chứng khoán Vietcap tổ chức, ông Trần Hoàng Giang, Tổng Giám đốc CTCP Cao su Phước Hòa (PHR), cho biết doanh nghiệp đã trình GVR dự án trồng chuối trên diện tích 300 ha. Nếu được thông qua, PHR dự kiến thanh lý cây cao su và bắt đầu trồng chuối từ tháng 12/2026 hoặc tháng 1/2027. Theo tính toán của lãnh đạo PHR, mỗi hecta chuối có thể mang lại lợi nhuận khoảng 80–100 triệu đồng mỗi năm, trong khi lợi nhuận từ một hecta cao su tại Phước Hòa hiện khoảng 12–15 triệu đồng. Như vậy, xét theo các mức tính toán này, lợi nhuận trên mỗi hecta chuối có thể cao hơn khoảng 5–8 lần so với cao su.