Vòng lặp ăn ngủ rồi đi cà phê chơi game của những 'thanh niên ba không' xóm tôi

# Vòng lặp ăn ngủ rồi đi cà phê chơi game của những 'thanh niên ba không' xóm tôi Buổi sáng, buổi chiều đều thấy họ ngồi xoay ngang màn hình điện thoại chơi game rất rôm rả. Mấy ngày nay, tôi lần đọc nhiều bài viết nói về những thanh niên rơi vào tình trạng 3 không: Không học tập, không việc làm, không tham gia đào tạo. Thành thật mà nói, tôi không quá bất ngờ. Vì ngay ở xóm mình, tôi đã nhìn thấy điều đó từ nhiều năm nay. Đầu ngõ nhà tôi có một quán cà phê nhỏ. Khoảng 8-9 giờ sáng, khi người lớn đã đi làm, trẻ con đã đến trường, quán bắt đầu đông khách. Điều đặc biệt là phần lớn đều là những gương mặt rất trẻ, khoảng ngoài 20 tuổi. Có hôm gần trưa tôi đi chợ vẫn thấy họ ngồi đó, chiều đi ngang thấy họ vẫn ở đó. Cuối tuần còn đông đúc hơn. Đến tối, vài người chuyển sang quán nhậu, vài người về nhà tắm rửa rồi lại ra ngồi xoay ngang màn hình điện thoại đánh game. Vừa chơi vừa la rất hăng say. Ban đầu, tôi nghĩ họ làm nghề tự do, chạy dự án hoặc kinh doanh online nên thời gian linh hoạt. Sau này hỏi chuyện hàng xóm mới biết, có người nghỉ việc đã gần một năm, có người học hết phổ thông rồi ở nhà, có người từng đi làm vài tháng lại nghỉ vì "không hợp", rồi từ đó không đi làm nữa. Điều khiến tôi suy nghĩ không phải là họ thất nghiệp. Thất nghiệp là chuyện ai cũng có thể gặp, người có tuổi càng sợ chuyện thất nghiệp hơn vì cửa làm lại hẹp hơn nhiều. Nghỉ học để tìm hướng đi khác cũng không có gì đáng trách, thậm chí dành vài tháng để nghỉ ngơi sau một giai đoạn áp lực cũng là điều bình thường. Nhưng điều đáng lo là nhiều người dường như không còn ý định bắt đầu lại. Ngày nào cũng ăn, ngủ, cà phê, điện thoại. Ngày nào cũng nói sẽ đi xin việc vào "tuần sau", ai đó "nói lằng nhằng" quá thì cũng ậm ừ bảo từ từ rồi sẽ học một cái nghề. Rồi tuần sau lại giống hệt tuần này. Điều đáng sợ nhất của tình trạng "3 không" là đánh mất nhịp phát triển, dần dà họ sẽ tư duy: "Thôi thì làng nhàng cũng sống được, tại sao phải cố gắng?". Khi một người không học thêm điều gì mới, không làm việc, cũng không tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào, năng lực gần như đứng yên. Trong khi thị trường lao động thay đổi từng ngày, sự đứng yên ấy thực chất là đang thụt lùi. Tôi từng là người trẻ, từng thấm đòn vì lỡ bao nhiêu cơ hội do thói quen trì hoãn. Khi bố mẹ vẫn lo cơm ăn, tiền điện, tiền nước, thậm chí cả tiền cà phê và tiền tiêu vặt, nhiều người trẻ không cảm nhận được áp lực phải thay đổi. Họ luôn nghĩ mình còn nhiều thời gian, rằng tháng sau sẽ đi xin việc, năm sau sẽ học một nghề, lúc nào thích thì bắt đầu cũng được. Nhưng tuổi trẻ không chờ ai. Mỗi ngày trôi qua trong sự trì hoãn là một ngày mất đi cơ hội tích lũy kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm. Trong khi bạn bè cùng trang lứa đang từng bước xây dựng sự nghiệp, họ vẫn đứng yên ở vạch xuất phát. Đến khi cha mẹ không còn đủ sức lo nữa hoặc thị trường lao động đòi hỏi nhiều hơn, khoảng cách ấy, làm sao rút ngắn? --- **Văn Tuấn**