Cà phê và những cách đánh thức ý tưởng

 Khoa học đã chứng minh mối liên hệ giữa cà phê và những ý tưởng sáng tạo - Ảnh: AFP Và ta thậm chí chưa cần uống một ngụm nào - chỉ cần đắm mình trong không gian sực nức hương cà phê, những ý tưởng đã có thể bắt đầu chuyển động. ## Vì sao cà phê kích thích sáng tạo? Các nhà khoa học đã phát hiện ra mối liên hệ thú vị giữa tách cà phê mỗi sáng và những ý tưởng sáng tạo đột phá. * [](https://tuoitre.vn/cang-lanh-cang-ngon-cuoc-cach-mang-moi-cua-nganh-ca-phe-100260803110656467.htm) #### [Càng lạnh càng ngon: Cuộc cách mạng mới của ngành cà phê](https://tuoitre.vn/cang-lanh-cang-ngon-cuoc-cach-mang-moi-cua-nganh-ca- phe-100260803110656467.htm)[ĐỌC NGAY __](https://tuoitre.vn/cang-lanh-cang- ngon-cuoc-cach-mang-moi-cua-nganh-ca-phe-100260803110656467.htm) Chỉ vài phút sau khi bạn thưởng thức ly[cà phê](https://tuoitre.vn/nguoi-hung- tham-lang-sau-tach-ca-phe-dac-san-100260809181154964.htm "cà phê"), các phân tử caffeine đã theo dòng máu di chuyển lên não. Chúng khớp hoàn hảo vào các thụ thể adenosine như chìa khóa tra vào ổ. Bằng cách chiếm giữ các vị trí này, caffeine ngăn chặn các tín hiệu gây mệt mỏi và buồn ngủ tự nhiên. Theo nghiên cứu công bố trên _Tạp chí Nghiên cứu Giấc ngủ_ (Journal of Sleep Research) của Đại học Johns Hopkins, việc loại bỏ rào cản này giúp các tế bào thần kinh kích hoạt nhanh hơn, tạo môi trường thuận lợi để tư duy sáng tạo tuôn trào. Trong khi đó, các nhà khoa học thần kinh tại Trường Y Harvard phát hiện caffeine còn kích thích giải phóng dopamine ở vỏ não tiền trán - vùng kiểm soát cả khả năng tập trung lẫn việc hình thành ý tưởng mới. Sự gia tăng dopamine này giải thích vì sao cảm giác caffeine thúc đẩy sự đổi mới không phải là ảo giác, mà là một phản ứng thần kinh có thể đo lường được, giúp bạn kết nối các khái niệm rời rạc tốt hơn. ## Bao nhiêu là đủ? Tuy nhiên, không phải cứ uống càng nhiều thì càng sáng tạo. Một nghiên cứu từ Đại học Arkansas (Mỹ) chỉ ra một thực tế đáng chú ý: caffeine thực sự hỗ trợ đắc lực cho "tư duy hội tụ" (khả năng phân tích, giải quyết vấn đề và tìm ra đáp án đúng), nhưng lại ít tác động trực tiếp đến "tư duy phân kỳ" (khả năng nảy sinh những ý tưởng hoàn toàn mới lạ từ hư không). Nói cách khác, cà phê giúp chúng ta sắp xếp, tinh chỉnh và thực thi ý tưởng hiệu quả hơn là việc "đẻ" ra một ý tưởng hoàn toàn mới. Dù vậy, để đạt được trạng thái làm việc tối ưu, các chuyên gia gợi ý ngưỡng tiêu thụ lý tưởng là 200-300mg caffeine (tương đương 2-3 tách cà phê). Hiệu quả sáng tạo sẽ đạt đỉnh sau khi uống khoảng 30-45 phút. Uống quá mức này có thể làm tăng cảm giác bồn chồn, lo âu mà không mang lại thêm lợi ích tư duy nào. ## "Hiệu ứng quán cà phê" Trong không gian bảng lảng của một quán quen, tiếng máy xay hạt lách cách hòa cùng mùi hương nồng nàn dường như luôn có khả năng đánh thức những ý tưởng đang say ngủ. Dù không phải ai cũng thích hợp làm việc giữa chốn đông người, nhưng tại sao nhiều người lại sáng tạo tốt hơn ở quán cà phê thay vì không gian yên tĩnh của thư viện? Bên cạnh tác động sinh học của caffeine, câu trả lời còn nằm ở hiện tượng "hiệu ứng [quán cà phê](https://tuoitre.vn/nguoi-hung-tham-lang-sau-tach-ca- phe-dac-san-100260809181154964.htm "quán cà phê")", nơi sự sao nhãng vừa đủ lại trở thành "liều thuốc bổ". Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy mức độ tiếng ồn nền khoảng 70 decibel - tương đương âm thanh náo nhiệt vừa phải của một quán cà phê - thực sự thúc đẩy tư duy trừu tượng. Sự sao nhãng nhẹ nhàng này buộc não bộ phải hoạt động ở mức độ cao hơn để duy trì sự tập trung, từ đó vô tình mở ra những liên tưởng sáng tạo không ngờ.  Ngay cả khi bạn vào quán cà phê mà chỉ gọi một ly trà hay nước trái cây, bạn vẫn hưởng lợi từ "hiệu ứng quán cà phê" - Ảnh: Reuters Ngoài ra, giáo sư Sunkee Lee (Đại học Carnegie Mellon) chia sẻ trên _BBC_ rằng việc quan sát những người xung quanh đang làm việc chăm chỉ sẽ tạo ra "hiệu ứng tạo thuận lợi xã hội" (social facilitation effect), thúc đẩy chúng ta bước vào guồng quay công việc một cách tự nhiên. Ngay cả khi bạn vào quán và chỉ gọi một ly trà hay nước trái cây, bạn vẫn hưởng lợi từ không gian này. Theo nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Seoul, chỉ riêng mùi hương cà phê đã đủ để kích hoạt hệ thống limbic (trung tâm cảm xúc và trí nhớ của não bộ), giúp tăng cường khả năng liên tưởng. Việc pha cà phê còn là một "nghi thức tâm lý". Trên trang _Spins Coffee,_ tác giả Casey Hedrick nhấn mạnh các thao tác như xay hạt hay chờ nước sôi chính là những khoảnh khắc "thiền định" ngắn ngủi, gửi tín hiệu báo cho não bộ biết đã đến lúc bước vào trạng thái làm việc sâu. [](https://tuoitre.vn/dieu- gi-thuc-su-tao-nen-huong-vi-trong-tach-ca-phe-100260803105209707.htm)[Điều gì thực sự tạo nên hương vị trong tách cà phê?](https://tuoitre.vn/dieu-gi-thuc- su-tao-nen-huong-vi-trong-tach-ca-phe-100260803105209707.htm) Đằng sau vị chua sáng hay vị đắng đậm quen thuộc của cà phê là cả một chuỗi hóa lý phức tạp, nơi quả ngọt sinh học được "đánh thức" qua lửa rang để "cất lời" về vùng đất nó sinh ra. Đọc tiếp [ Về trang Chủ đề ](/nhom-chu-de.htm "Về trang chủ đề") [ Trở lại chủ đề ](/nhom-chu-de.htm "Trở lại chủ đề") [TỊNH ANH](/tac-gia/tinh-anh-17550.htm "TỊNH ANH")