Cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine kêu gọi bầu cử, thách thức ông Zelensky

# Cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine kêu gọi bầu cử, thách thức ông Zelensky Cựu bộ trưởng quốc phòng Fedorov kêu gọi tổ chức bầu cử, động thái có thể làm gia tăng sức ép và thách thức quyền lực của Tổng thống Zelensky. "Người dân không thể mãi sống trong tình trạng không hiểu tại sao một số quyết định lại được ban hành. Chúng ta không thể để Nga quyết định khi nào người Ukraine được lựa chọn chính phủ của mình", cựu bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov phát biểu qua video tối 18/8. Lần gần nhất Ukraine tổ chức bầu cử là năm 2019, khi ông Volodymyr Zelensky đánh bại cựu tổng thống Petro Poroshenko và đắc cử nhiệm kỳ 5 năm. Xung đột bùng phát hai năm trước khi ông kết thúc nhiệm kỳ. Tổng thống Zelensky ban bố thiết quân luật trên toàn lãnh thổ ngày 25/2/2022, một ngày sau khi chiến sự bùng phát, và đã gia hạn nhiều lần. Trên lý thuyết, nhiệm kỳ của ông Zelensky kết thúc vào tháng 5/2024, nhưng Ukraine chưa tổ chức bầu cử do hiến pháp quy định không được làm điều đó trong thời kỳ thiết quân luật. Ngoài ra, Ukraine sẽ rất khó đảm bảo một quy trình bầu cử tự do, công bằng và an toàn giữa chiến sự.  Tổng thống Zelensky (trái) và cựu bộ trưởng quốc phòng Fedorov. Ảnh: _Kyiv Independent_ Tổng thống Zelensky từng nhiều lần khẳng định chỉ tổ chức bầu cử nếu chiến sự kết thúc, làm dấy lên tranh cãi về tính chính danh của ông. "Nền dân chủ không thể bị phụ thuộc vào Nga. Chúng ta chiến đấu chính bởi muốn tiếp tục là một quốc gia châu Âu tự do", ông Fedorov cho hay. Theo cựu bộ trưởng Fedorov, Ukraine phải tìm ra cơ chế hợp pháp, an toàn và thực tế, tạo điều kiện để đất nước khôi phục đầy đủ tiến trình dân chủ ngay cả trong bối cảnh chiến sự kéo dài. Ông thừa nhận những trở ngại đối với tổ chức bầu cử thời chiến, trong đó có làm thế nào để bảo đảm binh sĩ, người dân sống gần tiền tuyến và hàng triệu người Ukraine ở nước ngoài có thể thực hiện quyền bỏ phiếu. "Quá trình này rất phức tạp, nhưng phức tạp không có nghĩa là bất khả thi. Người dân không đòi hỏi nhà nước không bao giờ được mắc sai lầm, nhưng họ có quyền biết sự thật", Fedorov nói. Trong video phát biểu, cựu bộ trưởng Fedorov không đề cập những dự định chính trị của bản thân, dù ông nhiều lần khẳng định chỉ muốn đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Quốc phòng nếu trở lại chính phủ. Một cuộc biểu tình nhằm ủng hộ ông dự kiến diễn ra bên ngoài trụ sở quốc hội Ukraine trong sáng 19/8. Tổng thống Zelensky chưa bình luận về phát biểu này.  Biểu tình kêu gọi cải cách ngành quốc phòng và phục chức cho ông Mykhailo Fedorov tại trung tâm Kiev ngày 16/8. Ảnh: _AFP_ Lãnh đạo Ukraine đang chịu sức ép ngày càng lớn trong nước sau cuộc cải tổ chính phủ gây tranh cãi hồi tháng trước. Ông Fedorov, chính trị gia được nhiều người ủng hộ và đóng vai trò thúc đẩy những đổi mới trên chiến trường, bị loại khỏi vị trí bộ trưởng quốc phòng. Quyết định cách chức Fedorov đã châm ngòi cho nhiều cuộc biểu tình, tăng thêm sức ép lên Tổng thống Zelensky. Dù chịu sức ép từ các lãnh đạo quốc tế, trong đó có Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Zelensky vẫn kiên quyết cho rằng không thể tiến hành bỏ phiếu giữa thời chiến. Hồi tháng 2, ông đề nghị tổ chức bầu cử để đổi lấy lệnh ngừng bắn, song giao tranh vẫn tiếp diễn. Lãnh đạo Ukraine đã trở thành biểu tượng của Ukraine kể từ khi chiến sự bùng phát, nhưng mức độ ủng hộ dành cho ông bắt đầu suy giảm rõ rệt trong năm qua, giữa lúc xuất hiện các cáo buộc tham nhũng và những phàn nàn về tính minh bạch của chính phủ. Ngay cả trước cuộc cải tổ gây tranh cãi, ông Zelensky đã có dấu hiệu bị cô lập hơn khi mất đi một số thành viên trong vòng thân cận, trong đó có chánh văn phòng Andriy Yermak, người bị bắt hồi tháng 5 với cáo buộc tham nhũng. Tổng thống Zelensky có thể chỉ ra những tiến triển mà ông đạt được trên con đường thúc đẩy Ukraine trở thành thành viên Liên minh châu Âu (EU) nếu bị phải bước vào chiến dịch tranh cử. Gia nhập EU được xem là yếu tố then chốt đối với tương lai Ukraine sau chiến sự. Tuy nhiên, liệu ông Zelensky có tham gia tranh cử hay không lại là vấn đề khác. Giới chức Nga từng tuyên bố ông Volodymyr Zelensky không còn là tổng thống hợp pháp của Ukraine do nhiệm kỳ đã kết thúc, nhấn mạnh Moskva cần xác định người đại diện cho Kiev khi đàm phán. Một số người thuộc phe đối lập tại Ukraine cũng cho rằng chức danh và các quyết định của ông Zelensky từ ngày 20/5/2024 trở đi về cơ bản là không hợp pháp do ông đã hết nhiệm kỳ. Số khác cho rằng vấn đề tính chính danh của ông Zelensky có thể ảnh hưởng đến quá trình đàm phán hòa bình của Ukraine hoặc bị Nga tận dụng để tìm kiếm sự nhượng bộ. **Huyền Lê** (Theo _AFP_ , _Politico_)