Gồng lãi vay nợ 300 triệu mỗi tháng vì hai biệt thự bán không ai mua

# Gồng lãi vay nợ 300 triệu mỗi tháng vì hai biệt thự bán không ai mua 'Dừng hết rồi anh ạ', cô em tôi thở dài nói về kế hoạch mở rộng xưởng gỗ bị phá sản vì khoản lãi 300 triệu đồng mỗi tháng. Hôm rồi, ngồi cà phê với cô em làm nội thất, tôi hỏi: "Tình hình mở rộng xưởng gỗ của em đến đâu rồi?". Em thở dài: "Dừng hết rồi anh ạ. Em đang phải gồng hai cái biệt thự, mỗi tháng gần 300 triệu tiền lãi. Lãi cao thế này chẳng ai dám vay ngân hàng mua, nên em không thoát được hàng". Câu nói của em làm tôi nghĩ mãi. Một kế hoạch mở rộng xưởng đang phải dừng lại, không phải vì thiếu đơn hàng, cũng không phải vì không muốn đầu tư, mà vì dòng tiền đang phải ưu tiên để trả lãi ngân hàng. Ít nhất, cô em tôi còn có tài sản để gồng. Ngoài kia, có lẽ rất nhiều người và doanh nghiệp cũng đang "gồng lãi" như vậy. Người mua nhà gồng khoản vay mua nhà. Doanh nghiệp gồng vốn lưu động. Chủ nhà máy gồng khoản vay mua máy móc. Lãi suất cao trước hết làm người vay mất thêm tiền. Nhưng điều đáng ngại hơn lại là thứ khó nhìn thấy: nó làm người ta không dám vay nữa. Một doanh nghiệp tính đầu tư dây chuyền 100 tỷ đồng, kỳ vọng làm tốt có thể sinh lời 10-12% một năm. Nhưng nếu tiền vay đã mất 9-11%, cộng thêm khấu hao và đủ thứ rủi ro trong kinh doanh, quyết định hợp lý nhất có khi chỉ là: "Thôi, dừng lại đã". Không có khoản nợ xấu nào phát sinh. Không có doanh nghiệp nào phá sản. Cũng chẳng có công nhân nào mất việc. Bởi dây chuyền ấy chưa bao giờ được mua, nhà xưởng ấy chưa được mở rộng và những việc làm ấy chưa từng được tạo ra. Đó mới là phần thiệt hại của lãi suất cao mà chúng ta rất khó nhìn thấy. Điều này càng đáng suy nghĩ khi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97% số doanh nghiệp Việt Nam và tạo ra khoảng 80% việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân. Nhưng đây cũng là nhóm gặp nhiều khó khăn nhất khi tiếp cận vốn ngân hàng. **> > [Vợ chồng 9X mua đất, xây nhà từ khoản vay 500 triệu đồng](https://vnexpress.net/hanh-trinh-tay-khong-5-nam-mua-dat-8-nam-co-nha- cua-vo-chong-9x-5108814.html "Vợ chồng 9X mua đất, xây nhà từ khoản vay 500 triệu đồng")** Nếu đứng ở góc độ ngân hàng thì điều này không khó hiểu. Cho một doanh nghiệp lớn vay 1.000 tỷ đồng chắc chắn dễ hơn chia 1.000 tỷ đó cho 100 doanh nghiệp nhỏ. Một khách hàng dễ thẩm định và quản lý hơn 100 khách hàng. Doanh nghiệp lớn thường có tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính và lịch sử tín dụng rõ ràng hơn. Vốn vì thế tự nhiên có xu hướng tìm về những nơi ngân hàng cảm thấy an toàn. **Nhưng nếu đứng ở góc độ nền kinh tế thì lại có một câu hỏi khác: Ai sẽ cấp vốn cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ đang tạo ra phần lớn việc làm cho xã hội?** Một tập đoàn lớn có thể đầu tư một dự án hàng chục nghìn tỷ đồng. Nhưng hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ mới là những xưởng sản xuất, công ty xây dựng, vận tải, thương mại, dịch vụ... nằm khắp các tỉnh thành. Mỗi nơi chỉ vài chục hay vài trăm lao động, nhưng cộng lại là sinh kế của hàng triệu gia đình. Sáu tháng đầu năm nay, hơn 151.000 doanh nghiệp đã rút lui khỏi thị trường. Tất nhiên không thể đổ nguyên nhân đó cho lãi suất. Doanh nghiệp đóng cửa vì rất nhiều lý do: thị trường, đơn hàng, quản trị, cạnh tranh... Nhưng khi một doanh nghiệp vốn đã khó khăn còn phải chịu thêm chi phí vốn cao, sức chịu đựng của họ chắc chắn sẽ giảm. Bởi vậy, giảm chi phí vốn không đơn thuần là cứu một vài ông chủ doanh nghiệp. Đó còn là câu chuyện giữ việc làm, giữ thu nhập và cuối cùng là giữ an sinh xã hội. Chính phủ đã nhiều lần yêu cầu hệ thống ngân hàng tìm cách giảm lãi suất cho vay. Nhưng muốn làm được lâu dài thì không thể chỉ yêu cầu ngân hàng giảm lợi nhuận. Ngân hàng cũng là doanh nghiệp. Họ phải huy động vốn, trả lương nhân viên, chịu rủi ro nợ xấu và cần có lợi nhuận. Muốn giá bán vốn giảm bền vững thì phải tìm cách giảm chi phí tạo ra đồng vốn ấy. Và đây là nơi công nghệ, đặc biệt là AI, có thể tạo ra thay đổi rất lớn. Ngân hàng có lẽ là một trong những ngành có điều kiện ứng dụng AI nhanh nhất. Rất nhiều công việc chăm sóc khách hàng có thể được AI hỗ trợ. Hồ sơ, chứng từ có thể số hóa. Kiểm tra, đối chiếu và xử lý dữ liệu có thể tự động. Những giao dịch trước đây phải đến ngân hàng nay có thể thực hiện trên điện thoại. Giao dịch tiền mặt giảm thì chi phí ATM, kho quỹ, kiểm đếm và vận chuyển tiền cũng giảm. Khách hàng ít đến quầy thì mạng lưới phòng giao dịch cũng phải được tính toán lại. Cuối cùng tất cả lại được tính vào giá vốn để người vay gánh. **Một vấn đề khác cũng cần nhìn lại là biên độ lãi suất.** Nhiều khoản vay dài hạn hiện nay được tính bằng một mức lãi suất tham chiếu cộng thêm biên độ. Có khoản cộng thêm khoảng 3%, nhưng cũng có khoản lên tới 4-5%. Nếu lãi suất tham chiếu đã 6-7% mà cộng thêm 4-5%, người vay phải chịu 10-12% một năm. Với người mua nhà trả góp trong 15-20 năm, đó là áp lực rất lớn. Với doanh nghiệp sản xuất, mức lãi ấy có thể là ranh giới giữa đầu tư và không đầu tư. Vì vậy, nên chăng cần đặt mục tiêu đưa biên độ cho vay đối với những cá nhân và doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt về quanh 3%, thậm chí thấp hơn khi điều kiện cho phép? Không nhất thiết áp một mức cứng cho tất cả. Người vay có rủi ro cao đương nhiên phải chịu giá vốn khác người vay tốt. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể tạo sức ép mạnh hơn để các ngân hàng cạnh tranh bằng chính hiệu quả của mình: ứng dụng AI thực chất hơn, giảm chi phí vận hành, tinh gọn bộ máy, giảm giao dịch tiền mặt và chuyển một phần khoản tiết kiệm ấy thành lãi suất thấp hơn cho khách hàng. Nếu công nghệ giúp một ngân hàng cần ít nhân sự hơn, ít phòng giao dịch hơn và giảm được chi phí hoạt động thì thành quả đó không nên chỉ thể hiện ở lợi nhuận ngân hàng. Người vay cũng cần được hưởng. Tất nhiên, lãi suất càng thấp không phải lúc nào cũng càng tốt. Tiền quá rẻ mà lại chảy vào đầu cơ đất đai, chứng khoán, đẩy giá tài sản lên cao thì nền kinh tế có thể phải trả một cái giá khác. Điều cần thiết không chỉ là vốn rẻ, mà còn là vốn rẻ đi đúng chỗ. Một khoản vay để mua dây chuyền, mở rộng nhà máy, tự động hóa sản xuất và tạo thêm việc làm cần được khuyến khích hơn dòng vốn chỉ chạy vào mua đi bán lại tài sản. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần có con đường tiếp cận vốn tốt hơn, thay vì phần vốn dễ tiếp cận cứ có xu hướng tìm về những doanh nghiệp lớn mà ngân hàng cảm thấy an toàn hơn. **> > [Vay 400 triệu mua nhà 'mệt nhưng đáng'](https://vnexpress.net/vay-400-trieu-mua-nha-met-nhung-dang-5107068.html "Vay 400 triệu mua nhà 'mệt nhưng đáng'")** Bởi phía sau mỗi doanh nghiệp nhỏ không chỉ có một ông chủ. Còn có vài chục, vài trăm người lao động và từng ấy gia đình. Một doanh nghiệp không gồng nổi có thể đóng cửa. Một người vay không gồng nổi có thể phải bán tài sản. Nhưng nếu hàng chục nghìn doanh nghiệp cùng không gồng nổi thì đó không còn là chuyện riêng giữa người vay và ngân hàng. Nó trở thành câu chuyện việc làm, thu nhập và an sinh xã hội. Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu tăng trưởng rất cao. Chúng ta nói nhiều đến cao tốc, sân bay, năng lượng, đất đai, công nghệ và cải cách thủ tục. Nhưng còn một đầu vào rất quan trọng của tăng trưởng: giá của đồng vốn. Vốn quá đắt thì người dân không dám vay, doanh nghiệp không dám đầu tư. Và một nền kinh tế khó có thể tăng trưởng nhanh nếu quá nhiều người đang phải dành sức để "gồng lãi" thay vì đầu tư cho tương lai. Điều đáng lo nhất khi ấy không chỉ là những doanh nghiệp đang kêu khó hay những người đang phải bán tài sản để trả nợ. Đáng lo hơn là những thứ sẽ không bao giờ xuất hiện trong bất kỳ báo cáo nợ xấu nào. Những dây chuyền không được mua. Những công nhân không được tuyển. Và nhiều nhà máy sẽ không bao giờ được xây, vì các nhà đầu tư vẫn đang phải "gồng lãi". --- **Mai Hồng Bàng** * Cân nhắc vay mua nhà khi có 5 tỷ đồng * Lý do tôi không dám vay 5 tỷ đồng mua nhà 7 tỷ * Tôi tiếc cho những người thuê nhà 12 triệu nhưng không vay mua nhà * Bố mẹ vợ trách tôi 'trẻ không mua nhà, về già hối hận' * 'Ngày xưa, bằng tuổi tụi bây, tao đã mua được nhà rồi' * 20 năm kiên trì ở thuê thay vì FOMO mua nhà Sài Gòn * [Cân nhắc vay mua nhà khi có 5 tỷ đồng](https://vnexpress.net/gia-nha-ha-noi-gia-nha-tp-hcm-toi-tha-gui-tiet-kiem-5-ty-dong-thay-vi-mua-nha-luc-nay-5102386.html "Cân nhắc vay mua nhà khi có 5 tỷ đồng") [ ](https://vnexpress.net/gia-nha-ha-noi-gia-nha-tp-hcm-toi-tha-gui-tiet-kiem-5-ty-dong-thay-vi-mua-nha-luc-nay-5102386.html#box_comment_vne) * [Lý do tôi không dám vay 5 tỷ đồng mua nhà 7 tỷ](https://vnexpress.net/gia-nha-tp-hcm-gia-chung-cu-tp-hcm-ly-do-toi-khong-dam-vay-5-ty-mua-nha-7-ty-5100430.html "Lý do tôi không dám vay 5 tỷ đồng mua nhà 7 tỷ") [ ](https://vnexpress.net/gia-nha-tp-hcm-gia-chung-cu-tp-hcm-ly-do-toi-khong-dam-vay-5-ty-mua-nha-7-ty-5100430.html#box_comment_vne) * [Tôi tiếc cho những người thuê nhà 12 triệu nhưng không vay mua nhà](https://vnexpress.net/gia-nha-tp-hcm-gia-chung-cu-tp-hcm-toi-tiec-cho-nhung-nguoi-o-thue-12-trieu-mot-thang-nhung-khong-vay-mua-nha-5099860.html "Tôi tiếc cho những người thuê nhà 12 triệu nhưng không vay mua nhà") [ ](https://vnexpress.net/gia-nha-tp-hcm-gia-chung-cu-tp-hcm-toi-tiec-cho-nhung-nguoi-o-thue-12-trieu-mot-thang-nhung-khong-vay-mua-nha-5099860.html#box_comment_vne) * [Bố mẹ vợ trách tôi 'trẻ không mua nhà, về già hối hận'](https://vnexpress.net/bo-me-vo-trach-toi-tre-khong-mua-nha-ve-gia-hoi-han-5099445.html "Bố mẹ vợ trách tôi 'trẻ không mua nhà, về già hối hận'") [ ](https://vnexpress.net/bo-me-vo-trach-toi-tre-khong-mua-nha-ve-gia-hoi-han-5099445.html#box_comment_vne) * ['Ngày xưa, bằng tuổi tụi bây, tao đã mua được nhà rồi'](https://vnexpress.net/ngay-xua-bang-tuoi-tui-bay-tao-da-mua-duoc-nha-roi-5103359.html "'Ngày xưa, bằng tuổi tụi bây, tao đã mua được nhà rồi'") [ ](https://vnexpress.net/ngay-xua-bang-tuoi-tui-bay-tao-da-mua-duoc-nha-roi-5103359.html#box_comment_vne) * [20 năm kiên trì ở thuê thay vì FOMO mua nhà Sài Gòn](https://vnexpress.net/20-nam-kien-tri-o-thue-thay-vi-fomo-mua-nha-sai-gon-5098962.html "20 năm kiên trì ở thuê thay vì FOMO mua nhà Sài Gòn") [ ](https://vnexpress.net/20-nam-kien-tri-o-thue-thay-vi-fomo-mua-nha-sai-gon-5098962.html#box_comment_vne)