Có nên mua cổ phiếu khi giá đã tăng 30-40% không?

# Có nên mua cổ phiếu khi giá đã tăng 30-40% không? Theo chuyên gia, khi mua cổ phiếu, không nên chỉ nhìn vào việc giá đã tăng bao nhiêu phần trăm mà cần so sánh tốc độ tăng trưởng với giá trị doanh nghiệp và khả năng tạo lợi nhuận. Tôi đang theo dõi một số cổ phiếu đã tăng 30-40% từ đầu năm và được nhiều người kỳ vọng sẽ còn hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng. Tôi chưa mua vì thấy giá đã tăng khá nhiều. Nếu doanh nghiệp vẫn có triển vọng tốt thì nên mua ở giá hiện tại hay chờ điều chỉnh? Có cách nào phân biệt cổ phiếu tăng vì kết quả kinh doanh với cổ phiếu đang được kéo theo dòng tiền? Tôi xin ý kiến từ chuyên gia. **Khánh Hoàng**  Nhà đầu tư đang theo dõi bảng giá chứng khoán trên điện thoại. Ảnh: _Quỳnh Trần_ **Chuyên gia tư vấn:** Việc nhìn vào yếu tố giá của một [cổ phiếu](https://vnexpress.net/chu-de/co- phieu-3373) đã tăng 30-40% từ đầu năm chưa thể kết luận doanh nghiệp đó đã hết dư địa tăng trưởng hay chưa. Chúng ta cần xét đến việc giá tăng nhanh hơn hay chậm hơn so với giá trị doanh nghiệp và tốc độ tạo ra thặng dư của doanh nghiệp đó. Nếu giá tăng 40% do lợi nhuận tăng tương ứng, định giá lúc này về cơ bản vẫn chưa thay đổi. Ngược lại, nếu giá tăng 40% trong khi lợi nhuận chỉ tăng 10%, phần chênh lệch còn lại chính là mức định giá mà thị trường đang trả thêm cho kỳ vọng. Gần đây, thị trường có chất xúc tác từ câu chuyện nâng hạng. Tôi cho rằng đây nên được xem là một luận điểm hỗ trợ định giá và thanh khoản, chứ không nên trở thành lý do duy nhất để mua một cổ phiếu. [FTSE Russell](https://vnexpress.net/viet-nam-co-27-co-phieu-vao-ro-chi-so-moi-noi- cua-ftse-5111871.html) đã xác nhận Việt Nam sẽ được nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9. Vì vậy, thị trường hoàn toàn có thể phản ánh một phần kỳ vọng trước khi dòng vốn thực sự được phân bổ. Nâng hạng có thể tạo ra kỳ vọng về dòng vốn ngoại, cải thiện thanh khoản và nâng cao định giá của một số nhóm cổ phiếu. Nhưng về dài hạn, giá cổ phiếu vẫn phải quay trở lại với khả năng tạo lợi nhuận và dòng tiền của doanh nghiệp. Để phân biệt cổ phiếu tăng nhờ kết quả kinh doanh hay nhờ dòng tiền, tôi thường nhìn vào 3 thứ: tốc độ tăng [EPS](https://vnexpress.net/chi-so-eps-la- gi-4461207.html) (lợi nhuận mỗi cổ phiếu) so với giá; định giá hiện tại so với lịch sử và các doanh nghiệp cùng ngành; chất lượng tăng trưởng lợi nhuận, đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hay các khoản lợi nhuận một lần. Trong đó, yếu tố đầu tiên có thể giúp nhà đầu tư nhìn nhanh nhất là EPS. Ví dụ, một cổ phiếu tăng 40% nhưng EPS dự phóng cũng tăng khoảng 35-40%, mức tăng giá chưa chắc đã quá đắt. Nhưng nếu EPS chỉ tăng 10% mà giá đã tăng 40%, nhà đầu tư cần đặt câu hỏi phần tăng thêm của giá đến từ đâu. Có thể thị trường đang kỳ vọng một chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng cũng có thể cổ phiếu đang được định giá trước quá nhiều kỳ vọng. Yếu tố thứ hai là so sánh định giá hiện tại với lịch sử và ngành. Mỗi doanh nghiệp sẽ có tính chu kỳ khác nhau, biên lợi nhuận dựa vào giá đầu vào, đầu ra khác nhau, nên việc so sánh với quá khứ và trung bình ngành là cần thiết. Cuối cùng là chất lượng của lợi nhuận. Đây là yếu tố cần đặc biệt quan tâm khi lựa chọn đầu tư vào bất kỳ doanh nghiệp nào. Nếu lợi nhuận tăng nhờ hoạt động kinh doanh cốt lõi, đây sẽ là nền tảng tương đối bền vững. Ngược lại, nếu tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ việc hoàn nhập dự phòng, bán tài sản, đánh giá lại khoản đầu tư hoặc các khoản thu nhập bất thường, thì rất khó sử dụng mức tăng lợi nhuận đó để dự phóng cho một mức giá cổ phiếu cao hơn trong dài hạn. Cách tiếp cận này cũng giúp giải quyết một vấn đề rất phổ biến: nhà đầu tư nhìn thấy một doanh nghiệp tốt nhưng vì chờ giá giảm 20-30% nên cuối cùng không mua được, trong khi cổ phiếu vẫn tiếp tục đi lên. Tuy nhiên việc này không đồng ý phải mua tất cả vào cùng một thời điểm, khi định giá đã tăng đáng kể chúng ta có thể lựa chọn phân bổ từng phần để có vị thế an toàn. Trong bối cảnh hiện tại, lợi nhuận toàn thị trường nửa đầu năm tăng trưởng khoảng 41,2% so với cùng kỳ năm 2025, cũng đang tạo nền tảng tương đối tích cực cho thị trường. Điều này cho thấy nhịp tăng của nhiều cổ phiếu không chỉ đến từ dòng tiền, mà còn được hỗ trợ bởi sự cải thiện thực tế của kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp sẽ rất khác nhau, nên cuối cùng vẫn phải quay về từng doanh nghiệp và mức định giá cụ thể. **Ngô Thị Thảo Nguyên** _Trưởng bộ phận Tư vấn cao cấp Công ty cổ phần Đầu tư FinSuccess_ ---