Từng có giá mười một tỷ USD, vì sao tượng đài GoPro phải ngậm ngùi bán mình giá bèo?

[TIN MỚI](javascript:; "TIN MỚI") Ngày 1 tháng 9, công ty máy quay hành trình GoPro đã chính thức đạt thỏa thuận sáp nhập với doanh nghiệp quang học tư nhân Starman Optical. Theo các điều khoản được công bố, Starman Optical sẽ chi 285 triệu USD tiền mặt để mua lại khoảng 90% cổ phần của GoPro, đồng thời thanh toán toàn bộ khoản nợ chưa thanh toán trị giá khoảng 92 triệu USD khi giao dịch hoàn tất trước cuối năm nay. Các cổ đông hiện hữu của GoPro sẽ chỉ còn nắm giữ 10% cổ phần. Doanh nghiệp sau sáp nhập sẽ hợp nhất mảng kinh doanh bộ thu phát quang của Starman Optical. Giám đốc điều hành GoPro, ông Nick Woodman, tuyên bố thực thể mới sẽ tập trung vào các giải pháp quang học và hình ảnh phục vụ an ninh quốc gia cùng hạ tầng AI. Đáng chú ý, dù cam kết duy trì dịch vụ cho các thiết bị hiện hữu, cả hai bên đều không đưa ra bất kỳ kế hoạch nào về việc phát triển máy quay mới.  GoPro chính thức đạt thỏa thuận bán mình cho công ty quang học tư nhân Starman Optical với giá 285 triệu USD tiền mặt, thanh toán khoản nợ 92 triệu USD và chuyển hướng sang làm linh kiện quang học phục vụ AI cùng an ninh quốc gia. Thương vụ này đánh dấu sự khép lại đầy tiếc nuối cho một tên tuổi từng định hình cả một phân khúc công nghệ. Khi niêm yết trên sàn Nasdaq vào năm 2014, giá trị vốn hóa ngày đầu của GoPro đạt gần 3 tỷ USD và nhanh chóng leo lên đỉnh cao hơn 11 tỷ USD vào tháng 10 cùng năm. Tuy nhiên, sai lầm chiến lược mang tên Karma vào năm 2016 - chiếc flycam gặp lỗi mất nguồn đột ngột khi đang bay - đã buộc công ty phải thu hồi toàn bộ 2.500 sản phẩm đã bán và khai tử hoàn toàn dự án vào năm 2018. Cú sảy chân đắt giá này khiến GoPro phải sa thải nhân sự và cắt giảm mạnh tay ngân sách nghiên cứu phát triển trong nhiều năm, khiến các thế hệ máy quay hành trình sau đó chậm cải tiến và đánh mất dần sức hút. Trong khi GoPro bảo thủ với triết lý phần cứng truyền thống, các đối thủ cạnh tranh đã nhanh chóng vươn lên chiếm lĩnh thị trường. DJI đưa công nghệ gimbal và thuật toán chống rung từ flycam sang máy quay, còn Insta360 thống trị phân khúc máy quay toàn cảnh nhờ phần mềm chỉnh sửa tự động bằng AI. Từng chiếm hơn 80% thị phần cách đây ba năm, thị phần của GoPro rơi xuống 18,9% vào năm 2025, xếp sau DJI (40,1%) và Insta360 (37,9%). Đến quý 1 năm 2026, khoảng cách đã biến thành hố sâu ngăn cách: DJI xuất xưởng 2,7 triệu máy (chiếm 65% thị phần), Insta360 đạt 900.000 máy (chiếm 22%), còn GoPro chỉ đạt vỏn vẹn khoảng 300.000 máy, thị phần chính thức rơi xuống dưới mức 6%.  Sự tụt dốc kéo dài một thập kỷ của GoPro bắt đầu từ sai lầm của flycam Karma năm 2016, kéo theo việc thắt chặt ngân sách nghiên cứu khiến công nghệ máy quay dần tụt hậu trước yêu cầu phần mềm của thời đại video ngắn. Sự suy giảm về thị phần đã đẩy tình hình tài chính của công ty vào thảm cảnh. Giai đoạn 2023 - 2025, GoPro ghi nhận khoản lỗ ròng lũy kế lên tới khoảng 569 triệu USD, lượng tiền mặt dự trữ giảm xuống mức 49,7 triệu USD vào cuối năm 2025. Biên lợi nhuận gộp lao dốc từ 32,1% xuống còn 4,3%, đồng nghĩa với việc mỗi chiếc máy quay bán ra gần như không còn mang lại lợi nhuận. Đòn giáng chí mạng ập đến vào tháng 3 và tháng 4 năm 2026 do cuộc khủng hoảng chip nhớ "RAMageddon", khi các nhà sản xuất tập trung dây chuyền sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) cho máy chủ AI. Chi phí chip nhớ tăng vọt khiến GoPro phải chi thêm 24,5 triệu USD ngoài kế hoạch. Đến ngày 1 tháng 6, GoPro phải nộp hồ sơ lên SEC thừa nhận mối nghi ngại lớn về khả năng duy trì hoạt động, buộc phải cắt giảm nhân sự, thuê ngân hàng Houlihan Lokey tìm kiếm đối tác mua lại, trong khi ông Nick Woodman phải đem 20 triệu USD tiền túi cho công ty vay để cầm cự. Đối với Starman Optical - đơn vị thuộc tập đoàn đa ngành Starman Holding - việc thâu tóm GoPro là một bước đi đầy toan tính. Doanh nghiệp này nhắm tới hơn 2.500 bằng sáng chế quang học và hình ảnh của GoPro, đồng thời tận dụng tư cách niêm yết đại chúng để huy động vốn phục vụ kế hoạch mở nhà máy đúc quang tử tại New Jersey. Thêm vào đó, khi đối thủ DJI bị FCC đưa vào danh sách hạn chế vào tháng 12 năm 2025, nguồn gốc sản xuất nội địa tại Mỹ của GoPro trở thành lợi thế then chốt để khai thác các hợp đồng mua sắm công và quốc phòng, điều mà công ty tư vấn Oliver Wyman đã giúp GoPro chuẩn bị từ trước.  Sức ép cạnh tranh toàn diện từ các đối thủ Trung Quốc như DJI và Insta360 đã khiến thị phần máy quay hành trình của GoPro lao dốc từ trên 80% xuống dưới 6% vào quý 1 năm 2026. Ngay trước thời điểm công bố thỏa thuận bán mình, thị trường chứng kiến một diễn biến hy hữu khi nhà sáng tạo nội dung YouTube nổi tiếng Markiplier chi 9,3 triệu USD gom 8,5% cổ phần, giúp giá cổ phiếu GoPro tăng vọt và tạm thời thoát khỏi nguy cơ bị hủy niêm yết. Tuy nhiên, sự giải cứu mang tính cá nhân đó không thể cứu vãn được cục diện đã an bài. Tượng đài công nghệ từng gắn liền với mũ bảo hiểm và ván trượt sóng nay phải chấp nhận rời bỏ thị trường tiêu dùng, chuyển mình thành một mắt xích gia công linh kiện quang học thầm lặng trong hạ tầng AI và an ninh quốc gia.