Tiền không còn rẻ, chuyên gia chỉ ra 4 nguyên tắc để tài sản không bị “bào mòn” trong chu kỳ mới

[TIN MỚI](javascript:; "TIN MỚI") Trong bối cảnh các thị trường tài chính toàn cầu bước vào một giai đoạn mới với dòng vốn không còn rẻ như giai đoạn trước. Các ngân hàng trung ương cũng đang thực hiện tăng lãi suất để đối phó với mức lạm phát gia tăng… đã khiến chi phí dòng vốn lên cao. Tại Việt Nam, nền kinh tế vẫn đang tăng trưởng tích cực, tuy nhiên lãi suất cũng không còn thấp như giai đoạn trước, nên nhiều người ngày càng quan tâm đến quản lý tài sản, tài chính để tài sản không bị bào mòn cũng như kiểm soát được dòng tiền trong bối cảnh các loại chi phí gia tăng hơn trước đây. Vậy làm thế nào để quản lý tài sản tài chính một cách an toàn và hiệu quả hơn trong bối cảnh hiện nay? Trao đổi về vấn đề này, trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, ông **Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kafi** cho rằng trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu có những biến động, lãi suất không còn thấp, mỗi cá nhân cần sớm trang bị cho mình các kiến thức về quản lý tài sản tài chính càng sớm càng tốt. **Như ông cũng đã thấy, các loại tài sản đều đã tăng giá, chi phí dòng vốn cũng không còn thấp như giai đoạn trước. Là một chuyên gia lâu năm đến từ công ty Kafi, ông có thể cho biết bối cảnh chung của các thị trường toàn cầu hiện nay là như thế nào và nguyên nhân vì sao không thưa ông?** **Ông Lương Duy Phước:** Lạm phát toàn cầu đang có dấu hiệu quay trở lại. Chiến sự ở Trung Đông khiến giá năng lượng tăng vọt, làm mọi người lo ngại lạm phát sẽ còn kéo dài, kéo theo môi trường lãi suất cao cũng khó sớm hạ nhiệt. Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương lớn cũng thận trọng hơn hẳn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ. Đáng chú ý, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã 4 lần tăng lãi suất, từ 0,1% lên 1,0% kể từ tháng 7/2024, khiến nguồn vốn giá rẻ vốn hỗ trợ dòng tiền đầu tư toàn cầu dần thu hẹp lại. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng cứng rắn hơn trước. Vì lo ngại lạm phát, kỳ vọng Fed sớm giảm lãi suất đã yếu đi nhiều, khiến chi phí vốn tiếp tục neo ở mức cao và nhà đầu tư phải thận trọng hơn. Một điểm nữa là dòng tiền toàn cầu đang dồn rất mạnh vào câu chuyện AI. Vốn đầu tư tiếp tục đổ vào các doanh nghiệp công nghệ, bán dẫn, hạ tầng..., khiến thị trường ngày càng tập trung vào một số nhóm ngành nhất định. Chính vì thế mà biến động trên thị trường cũng lớn hơn hẳn. Một mặt, kỳ vọng vào AI vẫn đang kéo định giá tài sản lên cao; mặt khác, lãi suất cao và rủi ro lạm phát lại khiến thị trường phản ứng nhạy hơn mỗi khi có thay đổi về kỳ vọng tăng trưởng hay chính sách tiền tệ. **Theo ông, Việt Nam đang chịu ảnh hưởng ở mức độ nào từ môi trường chi phí vốn cao trên thế giới?** **Ông Lương Duy Phước:**  Theo đánh giá của tôi, hiện tại Việt Nam cũng có chịu ảnh hưởng, nhưng ở mức vừa phải. Chúng ta cũng đang phải giải bài toán chi phí vốn, trong khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao và nhu cầu vốn cho sản xuất, đầu tư, hạ tầng ngày càng lớn. Mặt bằng lãi suất trong nước cũng không còn thấp như trước nữa. Từ đầu năm đến giờ, nhiều ngân hàng đã tăng lãi suất huy động, kể cả nhóm ngân hàng quốc doanh, điều đó cho thấy áp lực thanh khoản và chi phí vốn trong hệ thống vẫn còn đó. Vì vậy, giữ mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý đang là một trọng tâm điều hành. Từ đầu năm, chúng ta thấy nhiều chỉ đạo và biện pháp đã được triển khai khá quyết liệt để ổn định thanh khoản, kiểm soát việc cạnh tranh lãi suất và hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vốn. Việt Nam hiện nay cũng chịu tác động từ mặt bằng lãi suất cao trên thế giới, nhất là từ Mỹ. Khi lợi suất ở các nền kinh tế phát triển trở nên hấp dẫn hơn, dòng vốn quốc tế sẽ thận trọng hơn với các thị trường mới nổi, và điều này tạo thêm áp lực lên tỷ giá, dòng vốn cũng như thị trường chứng khoán. Áp lực này càng đáng chú ý hơn khi Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư công và phát triển hạ tầng. Nhu cầu vốn thì rất lớn, mà chi phí huy động vốn quốc tế vẫn cao, nên chi phí tài trợ có thể tăng lên, đặc biệt với những dự án dùng vốn vay ngoại tệ. Cho nên vấn đề của Việt Nam bây giờ không phải là thiếu vốn, mà là làm sao huy động đủ vốn với chi phí hợp lý, mà vẫn giữ được tỷ giá, lạm phát và cả hệ thống tài chính ổn định. **Vậy đâu là những vấn đề tài chính phổ biến mà người dân và nhà đầu tư dễ gặp phải khi chi phí vốn tăng? Và khi nào đòn bẩy từ một công cụ hỗ trợ tài chính lại trở thành yếu tố bào mòn tài sản?** **Ông Lương Duy Phước:**  Với người dân bình thường, khi chi phí vốn tăng, cả “chi phí sống” lẫn “chi phí tài chính” đều tăng theo. Tiền mặt để trong túi bị lạm phát bào mòn sức mua, còn các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng hay vay kinh doanh thì phải chịu lãi suất cao hơn, tạo áp lực lớn hơn lên dòng tiền mỗi tháng. Theo đánh giá của chúng tôi, việc gửi tiết kiệm vẫn là cách bảo toàn vốn tốt, nhưng nếu lãi suất tiền gửi thấp hơn tốc độ tăng giá của những khoản chi tiêu thiết yếu, giá trị thực của tài sản vẫn có thể bị hao hụt. Còn với những người vay mua nhà hay vay tiêu dùng, rủi ro lớn nhất là thu nhập không tăng kịp với nghĩa vụ trả nợ. Một khoản vay tưởng chừng phù hợp khi lãi suất còn thấp, có thể trở thành gánh nặng thực sự khi lãi suất tăng lên hoặc thu nhập bị giảm. Với nhà đầu tư thì khác, chi phí margin hay vốn vay cao hơn có nghĩa là tài sản phải sinh lời cao hơn trước mới hòa vốn được. Nếu thị trường chỉ đi ngang thì tiền lãi vay vẫn cứ âm thầm bào mòn lợi nhuận. Đòn bẩy chỉ thực sự có lợi khi lợi suất kỳ vọng của tài sản cao hơn hẳn chi phí vốn, có một biên an toàn đủ lớn. Nếu tài sản chỉ sinh lời khoảng 8% mà chi phí vay đã 7 - 8%, coi như nhà đầu tư đang gánh rủi ro mà chẳng được trả công xứng đáng. Khi thị trường đi xuống, đòn bẩy sẽ khuếch đại tổn thất theo cả hai chiều, giá trị tài sản giảm nhưng nghĩa vụ nợ không giảm, thậm chí nhà đầu tư còn có thể bị buộc phải bán tài sản đúng lúc bất lợi nhất để trả nợ hoặc đáp ứng margin call. Theo tôi, dấu hiệu cho thấy đòn bẩy đang bắt đầu bào mòn tài sản là khi chi phí lãi vay chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong dòng tiền, phải lấy thu nhập mới để trả lãi cũ, hoặc phải bán tài sản chỉ để giữ cho khoản vay không bị vỡ. Tóm lại, đòn bẩy giúp khuếch đại lợi nhuận khi thị trường thuận lợi, nhưng khi chi phí vốn tăng lên, nó cũng khuếch đại luôn cả thời gian, chi phí, và cả những sai lầm của nhà đầu tư. **Còn đối với người dân, nhà đầu tư, các tổ chức quản lý tài sản, tài chính ở các quốc gia, trong thời gian qua, họ đã có sự thay đổi như thế nào trong giai đoạn dòng vốn đắt dần lên, thưa ông Phước?** **Ông Lương Duy Phước:**  Với nhà đầu tư, khi lãi suất và lạm phát cùng tăng, họ sẽ đòi hỏi mức sinh lời cao hơn để bù lại chi phí vốn và rủi ro. Vì vậy mà nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn và quan tâm nhiều hơn tới những tài sản có lợi suất tương đối chắc chắn như tiền gửi, quỹ tiền tệ hay trái phiếu ngắn hạn. Có thể thấy rõ điều này ngay sau khi chiến sự Iran bùng phát vào đầu tháng 3/2026. Khi đó chỉ trong một tuần, các quỹ thị trường tiền tệ toàn cầu đã hút vào khoảng 48 tỷ USD, trong khi gần 19 tỷ USD lại bị rút ra khỏi các quỹ cổ phiếu Mỹ và toàn cầu. Và xu hướng tìm nơi trú ẩn an toàn này còn tiếp tục sau đó nữa. Đến giữa tháng 3/2026, quỹ tiền tệ đã có tới 8 tuần liên tiếp hút vốn, trong khi dòng tiền vẫn tiếp tục chảy vào trái phiếu Chính phủ và trái phiếu ngắn hạn. Đến tháng 8 năm nay, dòng tiền vẫn tiếp tục chảy vào các tài sản tạo thu nhập ổn định. Chỉ riêng tuần kết thúc ngày 12/8, quỹ trái phiếu Mỹ đã hút thêm 9,4 tỷ USD, còn quỹ tiền tệ hút thêm gần 14 tỷ USD. Nhưng đáng chú ý là cổ phiếu cũng bắt đầu hút vốn trở lại khi nỗi lo lãi suất tăng dịu bớt đi, cho thấy nhà đầu tư không né tránh rủi ro hoàn toàn, mà đang chọn lọc kỹ hơn và đòi hỏi mức sinh lời hấp dẫn hơn. Các quỹ đầu tư lớn trên thế giới cũng đi theo hướng tương tự đó là tăng tỷ trọng trái phiếu chất lượng cao, các tài sản tạo dòng tiền ổn định và những khoản đầu tư mang tính phòng thủ, đồng thời giảm bớt việc phụ thuộc quá nhiều vào một vài nhóm cổ phiếu hay một thị trường. Như BlackRock ưu tiên trái phiếu chất lượng cao và các tài sản tạo thu nhập ổn định hơn, thay vì chỉ trông chờ vào cổ phiếu để kiếm lợi nhuận. Trong khi, J.P. Morgan thì kết hợp nhiều hơn giữa cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản khác, và vẫn nhìn thấy cơ hội ở một số thị trường trái phiếu mới nổi. Goldman Sachs chú trọng trái phiếu hơn khi lợi suất đang cao, nhưng vẫn chọn lọc kỹ về kỳ hạn và chất lượng vì rủi ro lạm phát vẫn chưa hết. Còn Berkshire Hathaway thì vẫn giữ tỷ trọng tiền mặt và trái phiếu Kho bạc Mỹ ngắn hạn khá lớn, hạn chế mua cổ phiếu khi định giá chưa hấp dẫn, và ưu tiên giữ thanh khoản để chờ cơ hội tốt hơn. **Tại Việt Nam, trong môi trường lãi suất không còn thấp, không người dân và nhà đầu tư nên có các phương án quản lý tài sản tài chính cho mình như thế nào để không bị thiếu hụt dòng tiền và tài sản, tài chính không bị bào mòn…?** **Ông Lương Duy Phước:** Thứ nhất, chúng ta nên ưu tiên những tài sản có dòng tiền, tức là tập trung vào những tài sản có khả năng tạo thu nhập hoặc dòng tiền tương đối ổn định, thay vì chỉ trông chờ vào việc tăng giá. Thứ hai, phải duy trì khả năng thanh khoản, tức là luôn có một khoản dự phòng và tiết kiệm đủ để lo chi tiêu, các nghĩa vụ tài chính và những tình huống bất ngờ. Thứ ba, mọi người cần chủ động quản lý nợ, rà soát lại các khoản vay của mình và ưu tiên trả trước những khoản có lãi suất cao, để tránh chi phí lãi vay bào mòn tài sản. Và cuối cùng, sử dụng đòn bẩy phải có kỷ luật, không nên dùng vốn vay ngắn hạn để đầu tư vào những tài sản cần thời gian dài mới thu hồi được, và chỉ nên vay ở mức phù hợp với khả năng tài chính của mình thôi. Nhưng quan trọng nhất, mỗi người cần xây dựng cho mình một cấu trúc tài chính đủ thanh khoản, đủ đa dạng và phù hợp với khả năng chịu rủi ro của bản thân. Như vậy, dù thị trường có diễn biến bất lợi, mình vẫn có thể duy trì cuộc sống, đáp ứng các nghĩa vụ tài chính và tài sản vẫn có khả năng phục hồi về lâu dài.