Làn sóng tăng vốn ngân hàng: Cuộc tái định vị năng lực tài chính

[TIN MỚI](javascript:; "TIN MỚI") Khi tín dụng chuyển mạnh sang các khoản vay trung, dài hạn, chuẩn an toàn vốn ngày càng cao và ngân hàng ngày càng dựa nhiều vào công nghệ, dữ liệu và quản trị rủi ro, “vốn dày” đang trở thành điều kiện để các nhà băng đi xa hơn trong chu kỳ tăng trưởng mới. **Không còn đơn thuần là cuộc đua quy mô** Mốc 100.000 tỷ đồng vốn điều lệ đang trở thành cột mốc đáng chú ý của ngành Ngân hàng. Nhưng phía sau những con số gây chú ý ấy là một câu chuyện lớn hơn, ngân hàng đang phải chuẩn bị một nền tảng vốn đủ dày cho một mô hình tăng trưởng có quy mô và mức độ rủi ro cao hơn trước. Số liệu được công bố đến cuối quý II/2026 cho thấy, Vietcombank có khoảng 83.600 tỷ đồng vốn điều lệ, MB khoảng 80.550 tỷ đồng, VPBank hơn 79.300 tỷ đồng, VietinBank gần 77.700 tỷ đồng, BIDV 72.800 tỷ đồng và Techcombank gần 70.900 tỷ đồng. Tuy nhiên, trật tự này đang nhanh chóng thay đổi khi nhiều ngân hàng đồng loạt triển khai các phương án tăng vốn lớn. MB đang đi tới mốc hơn 100.000 tỷ đồng sau 2 cấu phần tăng vốn. VPBank dự kiến nâng vốn từ 79.339 tỷ đồng lên 100.000 tỷ đồng qua phát hành cổ phiếu từ nguồn vốn chủ sở hữu, sau đó tiếp tục chào bán riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư nước ngoài, hướng tới mức 106.243 tỷ đồng. Kế hoạch này đã được cổ đông thông qua từ tháng 4/2026. Techcombank thậm chí dự kiến nâng vốn lên khoảng 106.593 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu trả cổ tức và ESOP. Phương án phát hành cổ phiếu trả cổ tức có tỷ lệ 50%, sử dụng phần lớn lợi nhuận lũy kế chưa phân phối. Như vậy, cuộc đua vốn đang chuyển từ “ai lớn hơn” sang câu hỏi quan trọng hơn: Ai có đủ năng lực tài chính để tăng trưởng nhanh mà vẫn giữ được chất lượng tài sản và sức chịu đựng rủi ro?  Ảnh minh họa Một động lực quan trọng nằm ngay trong cấu trúc tín dụng. Theo số liệu của ngành chức năng, nửa đầu năm 2026, tín dụng trung và dài hạn tăng nhanh hơn tín dụng ngắn hạn. Dư nợ trung hạn tăng khoảng 11%, lên hơn 2,19 triệu tỷ đồng; dư nợ dài hạn tăng 11,2%, lên hơn 5,1 triệu tỷ đồng. Tổng cho vay trung và dài hạn đã chiếm khoảng 47,3% tổng dư nợ toàn ngành. Đây là điểm đáng chú ý, khi ngân hàng tài trợ ngày càng nhiều cho hạ tầng, sản xuất quy mô lớn, bất động sản phục vụ nhu cầu thực, doanh nghiệp và các dự án đầu tư dài hạn, nguồn vốn ngân hàng cũng phải “đi đường dài” hơn. Nói cách khác, tăng trưởng tín dụng không còn chỉ là câu chuyện mở rộng dư nợ; đó là bài toán cân đối giữa tốc độ tăng tài sản có rủi ro và năng lực vốn tự có. Trong bối cảnh đó, một ngân hàng có vốn mỏng sẽ nhanh chóng gặp giới hạn. Ngược lại, ngân hàng sở hữu bộ đệm vốn tốt có thể chủ động hơn trong phân bổ tín dụng, đầu tư công nghệ, mở rộng hệ sinh thái và hấp thụ các cú sốc bất lợi. Đây cũng là lý do cuộc đua vốn diễn ra mạnh ở nhóm ngân hàng có tham vọng tăng trưởng cao. Basel III đang thay đổi “luật chơi”: Nếu nhìn sâu hơn, động lực của cuộc đua còn đến từ sự thay đổi về chất lượng vốn. Thực tế cho thấy, yêu cầu an toàn vốn đang được nâng dần, với mục tiêu đưa hệ số an toàn vốn tối thiểu từ mức 8% lên 10,5% vào năm 2030 theo lộ trình được đề cập trong Thông tư 14/2025/TT-NHNN. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cũng đã tổ chức tập huấn về Thông tư 14/2025/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn. Điều đó khiến vốn điều lệ không còn là một con số mang tính hình thức. Vốn phải đủ khả năng trở thành “tấm đệm” hấp thụ tổn thất, đồng thời hỗ trợ ngân hàng đáp ứng các yêu cầu quản trị rủi ro ngày càng cao. Đáng chú ý, tăng vốn bằng lợi nhuận giữ lại và cổ phiếu đang được nhiều ngân hàng lựa chọn. Đây là cách chuyển một phần năng lực sinh lời hiện tại thành năng lực tăng trưởng trong tương lai. Vì thế, việc Techcombank dự kiến sử dụng khoảng 35.431 tỷ đồng từ lợi nhuận lũy kế chưa phân phối để phát hành cổ phiếu trả cổ tức, hay MB sử dụng lợi nhuận giữ lại để tăng vốn, không đơn thuần là kỹ thuật kế toán. Đó là lựa chọn chiến lược: Hy sinh một phần khả năng phân phối lợi nhuận trước mắt, để đổi lấy dư địa tăng trưởng dài hạn. **Sau mốc 100.000 tỷ đồng là cuộc đua hiệu quả** Một thay đổi khác đáng chú ý là khẩu vị của nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. Dòng vốn ngoại ngày càng quan tâm tới chất lượng quản trị, nền tảng dữ liệu, năng lực số hóa, quản trị rủi ro và khả năng phát triển tài chính xanh, thay vì chỉ nhìn vào NIM hay tốc độ mở rộng mạng lưới. Việc chuyển từ thế 'cần vốn' sang 'chọn đối tác' chính là bước ngoặt tạo ra sự khác biệt lớn trong cuộc đua vốn hiện nay." Một thương vụ chiến lược thành công không chỉ bổ sung tiền cho bảng cân đối. Nhà đầu tư quốc tế còn có thể đem theo kinh nghiệm quản trị, công nghệ, chuẩn mực kiểm soát rủi ro, năng lực phát triển sản phẩm và mạng lưới tài chính xuyên biên giới. Bởi vậy, vốn ngoại trong giai đoạn mới có giá trị ở cả “lượng” lẫn “chất”. GS,TS. Trần Ngọc Thơ, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh nêu quan điểm, cuộc đua vốn chỉ có ý nghĩa khi chuyển hóa thành năng lực tăng trưởng. Điều đáng quan tâm không phải ngân hàng nào đạt mốc 100.000 tỷ đồng trước, mà là sau khi tăng vốn, nguồn lực ấy được sử dụng như thế nào. Một ngân hàng có thể sở hữu vốn điều lệ rất lớn nhưng nếu tín dụng tăng quá nhanh, chất lượng tài sản suy giảm hoặc hiệu quả sử dụng vốn thấp thì lợi thế quy mô sẽ nhanh chóng mất đi. Ngược lại, nếu vốn mới được chuyển hóa thành bộ đệm an toàn, năng lực công nghệ, chất lượng quản trị và dòng tín dụng vào các lĩnh vực tạo giá trị thực cho nền kinh tế, tăng vốn sẽ trở thành một khoản đầu tư cho sức cạnh tranh dài hạn. Đây chính là ranh giới giữa “phình to quy mô” và “lớn lên về năng lực”. Nếu hoàn tất kế hoạch, MB, VPBank và Techcombank sẽ cùng bước vào nhóm ngân hàng có vốn điều lệ trên 100.000 tỷ đồng. Riêng Techcombank dự kiến đạt khoảng 106.593 tỷ đồng; VPBank hướng tới 106.243 tỷ đồng; MB trên 100.000 tỷ đồng. Nhưng mốc 100.000 tỷ đồng sẽ không phải đích cuối cùng. Thước đo quan trọng hơn sẽ là ngân hàng biến lượng vốn mới thành bao nhiêu tài sản sinh lời chất lượng cao, duy trì ROE ra sao, kiểm soát nợ xấu thế nào và tạo ra năng lực cạnh tranh mới đến đâu. Trong bối cảnh chi phí vốn chịu sức ép, NIM có nguy cơ bị thu hẹp và rủi ro tín dụng vẫn hiện hữu, một bộ đệm vốn dày sẽ giúp ngân hàng có thêm khả năng chống chịu. Nhưng vốn lớn cũng đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về hiệu quả sử dụng vốn. Vì thế, cuộc đua vốn khổng lồ hiện nay thực chất là cuộc đua cho một vị thế mới của ngân hàng Việt Nam: Đủ vốn để tăng trưởng, đủ công nghệ để cạnh tranh, đủ quản trị để kiểm soát rủi ro và đủ năng lực để đồng hành với những nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế. Nếu trước đây quy mô tài sản là biểu tượng của sức mạnh, thì trong chu kỳ mới, chất lượng vốn và khả năng biến vốn thành năng lực tăng trưởng bền vững mới là thước đo đáng giá nhất.