Khắc phục những thách thức nội tại của nền kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

 Cao tốc Bến Lức - Long Thành đoạn qua xã Bình Khánh, TP.HCM chuẩn bị đưa vào sử dụng - Ảnh: QUANG ĐỊNH Đây là khát vọng chiến lược nhằm bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình, đưa GDP bình quân đầu người lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030 và hướng tới nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Năm 2025, nền kinh tế đã đạt mức tăng trưởng trên 8%, quy mô GDP vượt 500 tỉ USD, thuộc nhóm cao trong khu vực. Tuy nhiên mục tiêu hai con số đòi hỏi sự chuyển đổi sâu sắc về mô hình tăng trưởng, vì các động lực truyền thống đang dần suy giảm và những hạn chế nội tại ngày càng bộc lộ rõ. ## **Những thách thức nội tại cốt lõi** Thách thức lớn nhất nằm ở chất lượng tăng trưởng và năng suất. Hiện nay, tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng vốn và lao động giá rẻ, trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) chưa đủ mạnh. Hệ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn) vẫn ở mức cao, khoảng 6,4, nghĩa là cần nhiều vốn hơn để tạo ra cùng một mức tăng trưởng. Năng suất lao động của Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực, chỉ bằng khoảng 11% Singapore, 27% Hàn Quốc hay 36% Thái Lan theo một số so sánh PPP. Nếu không nâng cao năng suất lên mức 6 - 8,5%/năm (hiện mức tăng năng suất lao động đang tích cực: năm 2023 là 3,65%, năm 2024 là 5,88%; năm 2025 là 6,83%; bình quân giai đoạn 2021 - 2025 là 4,78%/năm), việc duy trì tăng trưởng 10% sẽ rất khó khăn khi nguồn lực lao động và vốn dần hạn chế. * #### [Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM nêu giải pháp đạt mục tiêu thu ngân sách trên 1 triệu tỉ đồng](https://tuoitre.vn/giam-doc-so-tai-chinh-tphcm-neu-giai-phap-dat-muc-tieu-thu-ngan-sach-tren-1-trieu-ti-dong-100260708100039011.htm) Thứ hai là sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI và mô hình gia công, lắp ráp giá trị gia tăng thấp. FDI đóng góp quan trọng vào xuất khẩu (hiện chiếm 70 - 80%) và tăng trưởng (chiếm 20% GDP), nhưng lan tỏa công nghệ, liên kết với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Khu vực tư nhân nội địa, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm phần lớn số lượng), gặp khó khăn về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và thị trường. Điều này tạo ra nền kinh tế "hình chữ K", nơi tăng trưởng tập trung ở một số doanh nghiệp lớn và FDI, trong khi phần lớn doanh nghiệp và người lao động hưởng lợi hạn chế. Thứ ba, thể chế và hiệu quả thực thi chính sách vẫn còn là điểm nghẽn. Thủ tục hành chính ở một số khu vực còn phức tạp, quy định chồng chéo, phân bổ nguồn lực chưa tối ưu. Đầu tư công quy mô lớn (kế hoạch hàng trăm tỉ USD giai đoạn tới) nếu không được thẩm định kỹ và giải ngân hiệu quả sẽ khó tạo hiệu ứng lan tỏa. Thị trường vốn, bất động sản và một số lĩnh vực còn tiềm ẩn rủi ro phân bổ sai nguồn lực. Nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu hụt, tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp còn thấp, trong khi thời kỳ dân số vàng sắp kết thúc, già hóa dân số sẽ trở thành áp lực từ khoảng năm 2035 - 2040 và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nhân lực tham gia phát triển đất nước. Ngoài ra hạ tầng còn chưa đồng bộ, đặc biệt năng lượng và logistics; khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và cú sốc bên ngoài còn hạn chế. Mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ đang dần hết dư địa, trong khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa thực sự trở thành động lực chính. Những thách thức này mang tính cấu trúc, không thể giải quyết bằng chính sách kích cầu ngắn hạn. Nếu chỉ dựa vào mở rộng tín dụng, đầu tư công hay xuất khẩu theo cách cũ, tăng trưởng cao có thể đi kèm rủi ro lạm phát, mất cân đối vĩ mô và không bền vững. ## **Giải pháp khắc phục trọng tâm** Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình dựa trên năng suất, công nghệ và hiệu quả. Đó là cải cách thể chế phải được đẩy mạnh thực chất. Cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ổn định, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh. Nâng cao hiệu quả thực thi chính sách gắn trách nhiệm với kết quả; khơi thông nguồn lực đất đai, vốn và nhân lực đến nơi sử dụng hiệu quả nhất. Cải cách thể chế được đánh giá có thể đóng góp thêm 0,8-1 điểm phần trăm tăng trưởng mỗi năm nếu làm tốt.  Công nhân làm việc tại Công ty Vexos (100% vốn nước ngoài) trong Khu chế xuất Tân Thuận (TP.HCM) - Ảnh: QUANG ĐỊNH Đó là đặt nâng cao năng suất lao động và TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) làm trung tâm. Mục tiêu đưa đóng góp của TFP lên trên 50 - 55%, giảm ICOR xuống khoảng 4 - 4,6. Để làm được điều này, cần đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tăng đầu tư R&D, thúc đẩy ứng dụng AI, tự động hóa, dữ liệu lớn trong sản xuất và dịch vụ, bằng những giải pháp vĩ mô và dài hạn. Chuyển đổi số nếu hiệu quả có thể đóng góp thêm 1-1,2 điểm phần trăm GDP. Phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cấp chuỗi giá trị từ gia công sang thiết kế, nghiên cứu và dịch vụ tri thức; tăng cường liên kết FDI với doanh nghiệp nội địa để lan tỏa công nghệ. * [](https://tuoitre.vn/tphcm-dat-hang-giai-bai-toan-tang-truong-2-con-so-100260917140851041.htm) #### [TP.HCM đặt hàng giải bài toán tăng trưởng 2 con số](https://tuoitre.vn/tphcm-dat-hang-giai-bai-toan-tang-truong-2-con- so-100260917140851041.htm)[ĐỌC NGAY __](https://tuoitre.vn/tphcm-dat-hang- giai-bai-toan-tang-truong-2-con-so-100260917140851041.htm) Đó là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đổi mới giáo dục - đào tạo theo hướng kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và thích ứng công nghệ. Đẩy mạnh đào tạo nghề, đào tạo lại lực lượng lao động hiện hữu; gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để hấp thụ công nghệ và nâng cao năng suất. Đó là nâng cao hiệu quả đầu tư và huy động nguồn lực. Đầu tư công phải có trọng tâm, trọng điểm, thẩm định nghiêm ngặt, tập trung vào hạ tầng chiến lược, năng lượng sạch và chuyển đổi xanh - số, nhất là phải tránh thất thoát, lãng phí. Tiếp tục huy động mạnh vốn tư nhân, FDI chất lượng cao; khuyến khích doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tiếp cận vốn và công nghệ. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 40% GDP (hiện ở mức 32 - 34%), nhưng quan trọng hơn là hiệu quả sử dụng. Thúc đẩy tiêu dùng nội địa lành mạnh, phát triển thị trường trong nước song song với xuất khẩu. Đó là chuyển đổi xanh và số hóa phải được lồng ghép. Phát triển kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, giảm phát thải; xây dựng nền kinh tế số, kinh tế dữ liệu. Đồng thời duy trì ổn định vĩ mô - kiểm soát lạm phát, nợ công, tỉ giá - là "pháo đài" không thể lung lay, vì tăng trưởng cao chỉ bền vững khi gắn với ổn định. ## **Cần duy trì quyết tâm chính trị cao** Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là con số kỹ thuật, mà là yêu cầu chiến lược để Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên phát triển mới. Những thử thách nội tại về năng suất thấp, phụ thuộc FDI, thể chế còn vướng mắc và nguồn nhân lực hạn chế đang là rào cản thực sự. Tuy nhiên với nền tảng tăng trưởng vững chắc những năm qua, dư địa cải cách còn lớn và quyết tâm chính trị cao, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để bứt phá nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Trong đó cần tiếp tục duy trì quyết tâm chính trị và có những giải pháp phù hợp. Đó là thống nhất nhận thức và tư duy trong toàn hệ thống; mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương cần cụ thể hóa thành chương trình hành động rõ ràng, có lộ trình, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể. Đó là chuyển hóa quyết tâm thành hành động quyết liệt và hiệu quả; chủ trương đúng phải được thực thi với tinh thần "nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm đến cùng; kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên kết quả thực chất thay vì hình thức. Đó là xây dựng đồng thuận xã hội và niềm tin; cần làm cho người dân và doanh nghiệp hiểu rõ cơ sở khoa học, lợi ích lâu dài của mục tiêu tăng trưởng cao gắn với chất lượng, để họ đồng hành, đóng góp và giám sát. Đó là kiên trì và linh hoạt trước khó khăn; quyết tâm phải đi đôi với khoa học, tránh nóng vội hoặc duy ý chí… Trong thực tiễn, chìa khóa nằm ở việc nâng cao năng suất thông qua công nghệ, đổi mới sáng tạo, cải cách thể chế quyết liệt và phát triển con người. Khi tăng trưởng dựa trên hiệu quả thay vì mở rộng quy mô đơn thuần, nền kinh tế sẽ không chỉ đạt tốc độ cao mà còn chất lượng, bền vững, giúp Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế toàn cầu. [](https://tuoitre.vn/bao- chi-tu-cau-noi-thong-tin-den-dong-luc-thuc-day-tang-truong-hai-con- so-100260805142815028.htm)[Báo chí, từ cầu nối thông tin đến động lực thúc đẩy tăng trưởng hai con số](https://tuoitre.vn/bao-chi-tu-cau-noi-thong-tin-den- dong-luc-thuc-day-tang-truong-hai-con-so-100260805142815028.htm) Báo chí không trực tiếp tạo ra GDP, không trực tiếp quyết định dòng vốn đầu tư, nhưng có thể góp phần tạo dựng môi trường thông tin minh bạch để các nguồn lực được vận hành hiệu quả hơn. Đọc tiếp [ Về trang Chủ đề ](/nhom-chu-de.htm "Về trang chủ đề") [ Trở lại chủ đề ](/nhom-chu-de.htm "Trở lại chủ đề") [NGUYỄN MINH HẢI](/tac-gia/nguyen-minh-hai-53740.htm "NGUYỄN MINH HẢI")