Cách Chủ tịch Fed tăng lãi suất mà không gây mất lòng ông Trump

# Cách Chủ tịch Fed tăng lãi suất mà không gây mất lòng ông Trump Nhờ chủ động "đánh tiếng" và tham vấn khéo léo, Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã có thể vừa tăng lãi suất vừa giữ êm đẹp mối quan hệ với Tổng thống Trump. Tổng thống Donald Trump từng dành nhiều tháng công kích Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vì neo lãi suất quá cao. Tuy nhiên, khi Fed quyết định tăng lãi suất hôm 16/9, Tổng thống lại tuyên bố vẫn ủng hộ Chủ tịch Kevin Warsh, người do chính ông lựa chọn. Thay vì công kích, Tổng thống Trump tỏ ý bỏ qua việc tăng lãi suất nhằm giữ thể diện cho Warsh, người mà theo ông đang phải chịu sức ép lớn từ các thành viên thuộc Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan quyết định chính sách tiền tệ quốc gia. "Tôi bảo: 'Ông cứ bỏ phiếu theo hội đồng đi, đằng nào cũng vậy thôi'", Tổng thống kể lại cuộc gọi với Warsh trước ngày ra quyết định, thêm rằng Chủ tịch Fed đang phải đối mặt một "hội đồng rất cứng rắn", luôn tìm cách ngáng đường Nhà Trắng. Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, cuộc gọi giữa ông Trump với Warsh khiến nhiều cố vấn thân cận của Tổng thống hoàn toàn bất ngờ. Một số quan chức cấp cao trong chính quyền chỉ mới biết về cuộc trao đổi này khi nghe ông tiết lộ với giới báo chí hôm 16/9 tại Bắc Carolina.  Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh phát biểu tại họp báo ở Washington ngày 16/9. Ảnh: _AFP_ Một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Tổng thống đã chủ động liên lạc trực tiếp với Warsh vài ngày trước khi hội đồng Fed nhóm họp. Cuộc trao đổi ban đầu chỉ là lời hỏi thăm xã giao, nhưng sau đó đã chuyển hướng sang thảo luận về quyết định tăng lãi suất dự kiến. Một số quan chức cấp cao trong chính quyền từng lo lắng, không rõ ông Trump sẽ phản ứng ra sao trước quyết định tăng lãi suất của Fed. Tối 16/9, tại The Ned, câu lạc bộ kín ở Washington mà giới chức chính quyền hay lui tới, các hội viên đã đồng loạt rút điện thoại ra xem video Tổng thống phát biểu về Warsh. Theo một người có mặt, nhiều quan chức chính quyền thở phào khi thấy Tổng thống không chĩa mũi nhọn vào Chủ tịch Fed. **Cách tiếp cận khác người tiền nhiệm** Warsh có mối quan hệ gần gũi với Tổng thống Trump hơn người tiền nhiệm Jerome Powell. Ông Trump từng phỏng vấn Warsh cho ghế chủ tịch Fed hồi năm 2017. Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng Kevin Hassett tháng trước cho biết hai người "có mối quan hệ thân thiết lâu năm và thường xuyên trao đổi về tình hình kinh tế". Những người từng tiếp xúc với Warsh mô tả ông là một người rất chủ động, luôn tin rằng mình vừa có thể đưa ra các quyết định cần thiết cho nền kinh tế, vừa khéo léo chèo lái được mối quan hệ với Tổng thống để tránh những va chạm nảy lửa. Warsh có cách tiếp cận khác hẳn Powell. Ông tránh đưa ra bất kỳ tuyên bố nào kéo chính quyền vào các rắc rối nảy sinh từ Fed, đồng thời coi tính độc lập của Fed là điều cần thể hiện qua hành động thực tế chứ không phải những lời nói phô trương. Hôm 16/9, Warsh cho biết một trong những lý do khiến Fed quyết định tăng lãi suất là họ đã thay đổi nhận định về chiều hướng diễn biến của các xung đột quốc tế, yếu tố làm bùng phát những rủi ro mới đẩy giá năng lượng và hàng hóa leo thang. "Chúng ta không thể ngó lơ trước các điểm nóng trên thế giới", ông nhấn mạnh. Tuy nhiên, thay vì nhắc thẳng tới cuộc chiến ở Iran, ông lại chọn cách dùng thuật ngữ "địa chính trị". Cựu chủ tịch Fed Powell từng có giai đoạn nồng ấm kéo dài khoảng 5 tháng với Nhà Trắng. Sau đợt tăng lãi suất đầu tiên vào năm 2018, Tổng thống Trump tuyên bố không mấy hài lòng nhưng vẫn chấp nhận vì tin rằng Powell là người "có năng lực". Tuy nhiên, các đợt công kích bắt đầu leo thang hồi năm ngoái sau các đợt tăng lãi suất nhẹ cùng căng thẳng thương mại khiến thị trường chứng khoán chao đảo. Powell chủ động tránh xây dựng mối quan hệ cá nhân với ông Trump. Ông vẫn nghe các cuộc điện thoại từ Tổng thống, dù thưa thớt, và đã đến Nhà Trắng 3 lần theo lời mời. Tuy nhiên, ông khẳng định công việc của mình không phải là cố vấn kinh tế cho Tổng thống. Thái độ này đã khiến Tổng thống Trump phật lòng vì cho rằng ông đang bị chính nhân sự do mình cất nhắc né tránh. Tổng thống Trump từ lâu cho rằng ông nên có tiếng nói trong các quyết định lãi suất. Tháng 12 năm ngoái, khi cân nhắc nhân sự cho ghế chủ tịch Fed, ông từng bày tỏ mong muốn người đảm nhận vị trí phải tham vấn ý kiến của ông. "Tôi là người có góc nhìn nhạy bén và ý kiến của tôi cần được lắng nghe", ông nói với báo _Wall Street Journal._ Theo Ellen Meade, cựu cố vấn Fed hiện là giáo sư Đại học Duke, bảo vệ tính độc lập của Fed - quyền tự quyết lãi suất mà không chịu can thiệp từ Nhà Trắng - giờ đây đòi hỏi việc chủ động tương tác với Tổng thống thay vì giữ khoảng cách. Điều này có thể đồng nghĩa với việc Fed phải báo trước cho Nhà Trắng những tin bất lợi, tránh để ông Trump nổi giận ngay khi chính sách vừa ban hành. Dù vậy, theo bà, ranh giới giữa việc thông báo và xin ý kiến cần rõ ràng. "Việc đánh tiếng trước để Nhà Trắng không bất ngờ khi Fed công bố lãi suất là một chuyện, nhưng việc xin phép Tổng thống cho một quyết định chính sách lại là chuyện hoàn toàn khác, bởi điều đó sẽ làm tổn hại đến tính độc lập của Fed", Meade lưu ý.  Tổng thống Donald Trump bắt tay Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại lễ tuyên thệ ở Nhà Trắng ngày 22/5. Ảnh: _AFP_ Bà Meade cho rằng Warsh khó có thể làm trót lọt nhiệm vụ nếu áp dụng lại lối tiếp cận của Powell. Dù cựu chủ tịch Fed không có ý khiêu khích Tổng thống và phương thức đó từng hợp lý vào thời điểm áp dụng, nhưng nhìn lại, thái độ giữ khoảng cách của ông gần như đã tạo cảm giác khiêu chiến với Nhà Trắng. Những gì Warsh đang cố gắng thực hiện không phải là chưa từng có tiền lệ. Trước đây, chủ tịch Fed Alan Greenspan cũng từng chủ động xây dựng mối quan hệ thân thiết với Nhà Trắng qua 4 đời tổng thống Mỹ. Ông nổi tiếng với khoảnh khắc ngồi cạnh đệ nhất Phu nhân Hillary Clinton trong buổi phát biểu đầu tiên của tổng thống Bill Clinton trước quốc hội Mỹ trong khóa họp chung năm 1993. Tuy nhiên, ông vẫn đưa ra các quyết định chính sách theo đúng lập trường riêng, dẫn đến rạn nứt sâu sắc với tổng thống George H.W. Bush vào năm 1992. Ông Bush công khai chỉ trích Fed hạ lãi suất quá chậm trễ trong năm đó và sau này còn đổ lỗi cho Greenspan khiến ông thất bại khi tái tranh cử. "Tôi tái bổ nhiệm ông ấy, để rồi nhận lại nỗi thất vọng", cựu tổng thống phát biểu vào năm 1998. Dù vậy, ý tưởng để Nhà Trắng tin rằng đợt tăng lãi suất hôm 16/9 và cả các đợt tiếp theo là do Warsh bị buộc phải làm có thể tiềm ẩn rủi ro. Việc này dễ khiến chính quyền gia tăng sức ép nhằm gạt bỏ các quan chức khác tại Fed, Meade cảnh báo. Năm ngoái, Tổng thống Trump từng tìm cách sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook. Dù Tòa án Tối cao đã chặn quyết định này vào mùa hè vừa qua, Nhà Trắng gần đây lại rục rịch tái khởi động kế hoạch. Đầu năm nay, ông Trump cũng từng tỏ ra hào hứng trước một cuộc điều tra hình sự nhắm vào cựu chủ tịch Fed Powell. Sự việc chỉ khép lại khi nó có nguy cơ làm gián đoạn tiến trình phê chuẩn Warsh. **Vũ Hoàng**(Theo _WSJ, AFP, Reuters_)